Tło historyczne
Ulica Chłodna jest odcinkiem jednego z dwóch średniowiecznych traktów łączących Warszawę z zachodnimi ziemiami Polski. W przeciągu wieków jej rola rosła na znaczeniu. Od 1575r. (do 1764r.) tym traktem posłowie z całej Rzeczpospolitej udawali się na zgromadzenia sejmowe we wsi Wola Wielka. Na co dzień ulica pełniła ważną funkcję traktu handlowego i pocztowego.
W pierwszej połowie XVIII wieku w czasie realizacji rezydencji saskiej z koszarami Mirowskimi wytworzono urbanistyczną Oś Saską, której ulica Chłodna stała się naturalnym przedłużeniem. Regularną zabudowę uzyskuje ulica w czasach koniunktury gospodarczej Królestwa Kongresowego.
W skutek przeprowadzonej parcelacji powstaje jej kształt przestrzenny z charakterystycznym trójkątnym placem targowym („plac pod Lwem”) oraz Rogatkami Wolskimi na linii Okopów Lubomirskiego zachowany praktycznie do dnia dzisiejszego. Spektakularnym momentem dla ukształtowania przestrzeni Chłodnej jest wybudowanie w 1843r.
Kościoła pod wezwaniem Św. Karola Boromeusza na placu pod Lwem. Kościół wraz z otaczającym go skwerem tworzy układ wyspowy porównywany do „aignerowskiej” kompozycji placu Trzech Krzyży.
Od drugiej połowy XIX wieku do wybuchu Drugiej Wojny Światowej ulica zostaje ostatecznie ukształtowana. Powstają wspaniałe kamienice autorstwa najznamienitszych warszawskich architektów. Jest mnóstwo sklepów, restauracji, kin. Są też szkoły, urzędy publiczne, kancelarie adwokackie, itp. Ulicą kursuje pierwsza w Warszawie linia tramwajowa (najpierw konna, później elektryczna). Okres okupacji niemieckiej od 1939r. do 1945 spowodował znaczne zniszczenie ulicy.
Zaniechanie odbudowy domów, a wręcz skandalicznych wyburzeń w latach następnych doprowadziły do katastrofalnego stanu Chłodnej, którą można obecnie określić mianem „ ulicy, której nie ma”. Pięć ocalałych kamienic, kościół i dawne Koszary Mirowskie w stosunku do istniejących w 1939r. około siedemdziesięciu posesji świadczy o tym, co stało się na Chłodnej.
Późniejsza zabudowa oprócz obecnie należących do ul. Elektoralnej budynków nr 28-34 oraz Chłodnej nr 2-18, które nawiązują skalą i pierzejowym usytuowaniem do stanu przedwojennego, przyczyniła się do dalszego zniszczenia przestrzeni ulicy.
Rozwiązania kompozycyjno-funkcjonalne
Pomysł na rewitalizację Chłodnej opiera się na świadomym poszukiwaniu i uwypukleniu śladów świadczących o niegdysiejszej świetności ulicy. Zadanie projektowe ogranicza się do zakresu projektu drogowego, elementów małej architektury, oświetlenia ulicznego, zieleni i niezbędnych zmian w infrastrukturze podziemnej.
Z tego powodu poszukiwania śladów dotyczą strefy przyziemnej, w której zachowała się duża ilość autentycznych, historycznych elementów, takich jak bruk rzędowy jezdni z torami tramwajowymi, krawężniki pomiędzy jezdnią a chodnikiem z wpustami kanalizacyjnymi wciętymi w chodniki, charakterystyczne granitowe wjazdy z ulicy do w większości nieistniejących już bram kamienic.
Na podstawie materiałów geodezyjnych, zdjęć lotniczych itp. odtworzono w miarę możliwości parcelację działek z okresu przed 1939 r. Postanowiono pokazać w posadzce chodników rytm dawnego podziału poszczególnych posesji, a co za tym idzie długość frontów domów, lokalizacje nieistniejących wjazdów bramowych, linię dawnych pierzei oraz przestrzenie niegdyś zabudowane.
Całość rozwiązania ma na celu stworzenie niebanalnej kompozycji posadzki ulicy Chłodnej (z funkcją edukacyjną w tle), będącej niejako inspiracją i wytyczną dla przyszłych projektantów zabudowy uzupełniającej puste pierzeje.
Rewitalizacja funkcji ulicy podporządkowana jest idei „uspokojenia” i zhierarchizowania ruchu komunikacyjnego poprzez zastosowanie następujących zasad:
- piesi odzyskują chodniki
- poprzez wyeliminowanie wlotu ulicy Białej wytworzona zostaje przestrzeń publiczna (piesza) na odcinku począwszy od północnej pierzei Kościoła p.w. św. Karola Boromeusza do skweru (włącznie z nim).
- skrzyżowania z ulicami Żelazną, Wronią i Towarową zostają zawężone ze względu na prawidłowa organizację ruchu kołowego, zwiększając tym samym poczucie bezpieczeństwa pieszych.
- parkowanie głównie na pasach jezdni wydzielonych „ćwiekami” (stosowana dawniej metoda wbijania w bruk stalowych, płaskich, o średnicy ok. 10cm ćwieków w celu wyznaczenia organizacji ruchu na jezdniach)
Przewiduje się następujące strefy funkcjonalne Projektu Rewitalizacji ul. Chłodnej:
- linia tramwaju konnego czynna w dniach wyłączenia ulicy z ruchu kołowego, przebiegająca południową częścią jezdni od pawilonów straży pożarnej (dawne Koszary Mirowskie) do skrzyżowania z ulicą Towarową.
- możliwość urządzania imprez okolicznościowych na wyłączonych czasowo w dowolny sposób odcinkach jezdni ulicy Chłodnej
- stałe wystawy plenerowe – strefa piesza pomiędzy Kościołem p.w. Św. Karola Boromeusza a arkadami budynku Elektoralna 28 do wlotu ul. Białej
- ogródki restauracyjne, handel, kiermasze itp. - strefa piesza na odcinku od ul. Białej wzdłuż pierzei budynku Chłodna 18.
- rekreacje i odpoczynek – skwery wokół kościoła
- północno-wschodni narożnik skrzyżowania ul. Chłodnej z ul. Żelazną – miejsce upamiętnienia kładki pomiędzy małym a dużym gettem – możliwość parkowania 2-3 autokarów wycieczkowych
- odcinek ul. Chłodnej od ul Żelaznej do ul, Towarowej – ulica o „uspokojonym” ruchu kołowym i znaczna ilością miejsc parkingowych, funkcja zależna w przyszłości od charakteru i realizacji nowej zabudowy
- zgodnie z Wytycznymi Konserwatorskimi w obszarze opracowania nie wydziela się ścieżki rowerowej
Projekt szaty roślinnej - Zasada kształtowania zieleni
Rewitalizacja zieleni ulicy Chłodnej polegająca, przede wszystkim, na przywróceniu szpalerów drzew jest w znacznym stopniu ograniczona wskutek dużego zagęszczenia sieci uzbrojenia podziemnego.
Sytuacja ta zdeterminowała dobór gatunkowy oraz rozstawę w szpalerze. Zastosowane zostały drzewa o niewielkich koronach, co w konsekwencji powoduje, że nie będą rozbudowywać nadmiernie systemu korzeniowego.
Projekty drogowe i instalacyjne:
Generalny projektant:
mgr inż. Zbigniew Pietrzyk
Pracownia Projektowa K-D
Projekt architektoniczny i architektury krajobrazu:
Zespł Autorski:
- mgr inż. arch. Krzysztof Pasternak
- arch. Monika Plutecka
- mgr inż. arch. Elżbieta Spychała
- mgr inż. arch. Tomasz de Tusch-Lec
- mgr inż. arch. krajobrazu Wojciech Trzópek
- dip Biuro Projektów
Zobacz projekt rewitalizacji ul. Chłodnej - duże plansze: